بخش مرجع، مجلات، روزنامه‌ها و پایان‌نامه‌های کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه اصفهان، از بخش‌های تخصصی این مجموعه است که با هدف سازماندهی، نگهداری، دسترس‌پذیر ساختن و فراهم‌آوردن امکان استفاده مؤثر از منابع اطلاعاتی مرجع، نشریات ادواری و آثار علمی دانشگاهی فعالیت می‌کند. این بخش با پشتیبانی از فرایندهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه، زمینه دسترسی اعضای هیئت علمی، دانشجویان، پژوهشگران و سایر کاربران مجاز را به منابع اطلاعاتی مورد نیاز فراهم می‌سازد.

۱. خدمات مرجع و مدیریت منابع اطلاعاتی

از مهم‌ترین وظایف این بخش، شناسایی نیازهای اطلاعاتی جامعه دانشگاهی، شناسایی و سفارش منابع مرجع فارسی و لاتین در حوزه‌های عمومی و تخصصی و تلاش برای تکمیل مجموعه‌های ناقص و آرشیوهای ناتمام منابع است. همچنین، پیگیری تهیه و تکمیل مجموعه‌های در حال انتشار، با هدف حفظ پیوستگی منابع و ارتقای جامعیت مجموعه کتابخانه، از فعالیت‌های مرتبط با این حوزه به شمار می‌رود.

منابع مرجع شامل آثاری نظیر دانشنامه‌ها، واژه‌نامه‌ها، فرهنگ‌های لغت، کتاب‌شناسی‌ها، اطلس‌ها، سالنامه‌ها و راهنماهای تخصصی است که عمدتاً برای بازیابی سریع اطلاعات مشخص، بررسی مفاهیم و اصطلاحات و دستیابی به اطلاعات پایه و تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرند. بر همین اساس، راهنمایی مراجعان در شناسایی منابع مناسب، استفاده از ابزارهای جست‌وجوی کتابخانه و بازیابی اطلاعات مورد نیاز، بخشی از خدمات این مجموعه را تشکیل می‌دهد. سازماندهی و نگهداری منابع مرجع نیز با هدف تسهیل بازیابی، حفظ نظم مجموعه و فراهم‌کردن امکان استفاده مکرر از این منابع انجام می‌شود.

۲. خدمات مجلات و روزنامه‌ها و مدیریت آرشیو نشریات

حفاظت، نگهداری و ساماندهی آرشیو مجلات و روزنامه‌های فارسی، از وظایف مهم این بخش است. نشریات ادواری به دلیل انتشار مستمر و برخورداری از اطلاعات علمی، فرهنگی، اجتماعی و تاریخی، منابع ارزشمندی برای مطالعات دانشگاهی، بررسی روندهای علمی و اجتماعی و پژوهش‌های مبتنی بر اسناد و منابع منتشرشده به شمار می‌روند. ازاین‌رو، حفظ نظم آرشیو، صیانت از نسخه‌های موجود، بررسی وضعیت مجموعه و تلاش برای تکمیل شماره‌های مفقود یا ناقص، در مدیریت این منابع اهمیت دارد.

ساماندهی مناسب نشریات و فراهم‌کردن امکان شناسایی و دسترسی به شماره‌های مورد نیاز، به استفاده مؤثرتر از منابع ادواری کمک می‌کند. همچنین، نگهداری اصولی این مجموعه‌ها با هدف کاهش آسیب‌های ناشی از استفاده مکرر و حفظ امکان بهره‌برداری پژوهشی از آن‌ها در بلندمدت مورد توجه قرار می‌گیرد.

۳. خدمات پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی

مجموعه پایان‌نامه‌ها و رساله‌های فارسی و لاتین مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه اصفهان، از منابع مهم علمی و پژوهشی این کتابخانه محسوب می‌شود. این آثار حاصل پژوهش‌های دانشگاهی‌اند و می‌توانند در شناسایی پیشینه پژوهش، بررسی روش‌های تحقیق، آشنایی با دستاوردهای علمی و شکل‌گیری ایده‌های پژوهشی جدید مورد استفاده قرار گیرند. ازاین‌رو، سازماندهی، ثبت دقیق اطلاعات کتاب‌شناختی، نگهداری و فراهم‌سازی امکان بازیابی آن‌ها، از فعالیت‌های اساسی این بخش است.

در فرایند مدیریت پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، نسخه‌های چاپی بر اساس ضوابط سازماندهی مجموعه، رده‌بندی و آماده‌سازی می‌شوند. همچنین، اطلاعات مربوط به هر اثر در نرم‌افزار کتابخانه ثبت و کنترل می‌شود تا کاربران بتوانند از طریق جست‌وجو بر اساس عنوان، نام پدیدآورنده، موضوع، استاد راهنما، محل تحصیل و سال دفاع، آثار مرتبط با نیاز پژوهشی خود را شناسایی کنند. قفسه‌خوانی و کنترل نظم منابع نیز به حفظ ترتیب مجموعه، شناسایی مغایرت‌های احتمالی و افزایش دقت در بازیابی نسخه‌های چاپی کمک می‌کند.

از دیگر وظایف این بخش، بررسی نهایی نگارش و قالب‌بندی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها بر اساس قالب‌ها و شیوه‌نامه‌های مصوب دانشگاه است. این بررسی با هدف کنترل انطباق ساختار ظاهری و اجزای مورد انتظار اثر با ضوابط دانشگاه انجام می‌شود و از بررسی علمی محتوای پژوهش یا داوری تخصصی نتایج آن متمایز است. پس از طی مراحل تعیین‌شده، اطلاعات کتاب‌شناختی و فایل‌های مربوط به پایان‌نامه در نرم‌افزار کتابخانه ثبت و فرایند پذیرش نهایی مطابق رویه‌های اجرایی دانشگاه پیگیری می‌شود. همچنین، ساماندهی و نگهداری آرشیو پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها، با رعایت ضوابط دسترسی و حفاظت از آثار، از دیگر مسئولیت‌های این بخش است.

۴. نگهداری، حفاظت و دسترس‌پذیری مجموعه‌ها

حفاظت و نگهداری منابع چاپی و آرشیوی، یکی از الزامات مدیریت مجموعه‌های کتابخانه‌ای است. در این بخش، حفظ نظم قفسه‌ها، کنترل وضعیت فیزیکی منابع، ساماندهی آرشیوها و توجه به شیوه مناسب استفاده از آثار، در راستای صیانت از منابع و استمرار امکان بهره‌برداری از آن‌ها دنبال می‌شود. با توجه به ارزش علمی و مستنداتی پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و نشریات، رعایت ضوابط استفاده از این منابع و مدیریت دسترسی به آن‌ها نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.

مطابق اطلاعات مندرج در بروشور کتابخانه، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های موجود در مجموعه چاپی برای استفاده در سالن تعیین‌شده‌اند و امکان استفاده از برخی صفحات، از جمله فهرست مطالب و فهرست منابع و مآخذ، از طریق تصویربرداری نیز در چارچوب ضوابط اعلام‌شده فراهم شده است. بنابراین، بهره‌برداری از این آثار تابع مقررات کتابخانه و شرایط دسترسی تعیین‌شده برای هر منبع است.

در مجموع، بخش مرجع، مجلات، روزنامه‌ها و پایان‌نامه‌های کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه اصفهان، با تلفیق خدمات راهنمایی اطلاعاتی، سازماندهی منابع، مدیریت آرشیوها و ساماندهی آثار علمی دانشگاهی، در پشتیبانی از فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه نقش دارد. استمرار این خدمات، علاوه بر تسهیل دسترسی به اطلاعات معتبر، به حفظ و نگهداری سرمایه‌های علمی و مستندات پژوهشی دانشگاه برای استفاده پژوهشگران فعلی و آینده کمک می‌کند.